آیا تا به حال اندیشیدهاید چرا با وجود اینکه انسان دارای ۵ حس است، کودکان هر چه از زمین بلند میکنند به دهان میبرند؟ پاسخ واضح است. غریزه آنها را در این کار، که در واقع وسیلهای برای اکتشاف دنیای اطراف است، هدایت میکند؛ و از آنجا که هر کار غریزی به گونهای در رشد انسان مؤثر است، باید بتوان توجیهی برای این رفتار یافت. تنها توضیح ممکن این است که کمی کثیفی برای همه خوب است!
محققان در مطالعه بر روی نظریه بهداشت به این نتیجه رسیدهاند که ارگانیسمهایی مثل باکتریها و ویروسها و خصوصا کرمهایی که همراه با خاک وارد بدن میشوند، به روند رشد یک سیستم ایمنی سالم کمک میکنند. مطالعات مختلف نشان دادهاند که کرمها میتوانند یک سیستم ایمنی منحرف شده، که باعث بروز بیماریهای خود ایمنی، آلرژیها و آسم میشود، را به حالت عادی بازگردانند. این مطالعات به همراه یافتههای اپدیمیولوژیک افزایش شیوع بیماریهای خودایمنی نظیر MS، دیابت، بیماری التهابی روده، آسم و آلرژیها، در دنیای فوقالعاده تمیز مدرن را توجیه میکنند.
پس باید روشی در پیش گرفت که بتوان از طریق آن سیستم ایمنی را تعلیم داد. کاری که بچهها برای اکتشاف دنیای اطراف انجام میدهند، باعث میشود سیستم ایمنی برای نشان دادن پاسخ تحریک شود و به تدریج رشد یابد. به گفته دکتر جول وین استاک، رئیس بخش گوارش و هپاتولوژی مرکز پزشکی تافتس در بوستون، سیستم ایمنی انسان در زمان تولد مانند یک کامپیوتر برنامهریزی نشده است که باید دستوراتی دریافت کند. او افزود اگرچه روشهای بهداشت عمومی، نظیر پاکیزهسازی آبهاو غذاهای آلوده، جان کودکان بیشماری را نجات داده است، اما از طرف دیگر امکان برخورد کودکان با ارگانیسمهایی که میتوانند در رشد کامل سیستم ایمنی آنها مؤثر باشند، را از بین میبرند.
علاوه بر مطالعاتی که تا کنون در موشها برای جلوگیری و همچنین درمان بیماریهای خودایمنی صورت گرفته است، در آرژانتین محققان دریافتهاند که در بیماران مبتلا به MS که توسط کرمهای انسانی آلوده شده بودند، شدت بیماری و نیز دورههای عود آن کمتر بود.دانشمندان ارتباط بین ابتلا به بیماریهای خودایمنی و آلودگی به کرمها را به سلولهای Th17، Th1 و TH2 نسبت دادهاند. با آلودگی به کرمها سطح Th17 به شدت کاهش مییابد و همین موضوع باعث افزایش فعالیت سلولهای T تنظیمی میگردد.
به هر حال باید بدانیم همان گونه که کثیفی هزینههای خود را دارد، تمیزی بیش از حد نیز هزینههای خود را به دنبال دارد. پیشنهاد دانشمندان این است که بدون برگشتن به دوره سرشار از آلودگی گذشته، با درک صحیح از تمیزی به کودکان خود اجازه دهیم با ارگانیسمهایی که به منزله واکسن برای سیستم ایمنی عمل میکنند، مواجه شوند. در واقع آنها شستن دستها پس از رفتن به دستشویی، قبل از خوردن غذا، بعد از تعویض پوشک بچه، و قبل و بعد از درست کردن غذا را ضروری میدانند و توصیه میکنند در صورت عدم دسترسی به آب روان از پاک کنندههای الکلی استفاده شود. اما در عین حال آنها معتقدند که کودکان باید اجازه داشته باشند پابرهنه در خاک راه بروند، در خاک بازی کنند، و حتی برای خوردن غذا دست خود را نشویند. همچنین باید در صورت امکان برای آنها سگ و گربه خرید، تا مانند کودکانی که در مزرعه زندگی میکنند و عموما به دلیل مواجهه با کرمها و ارگانیسمهای انتقال یافته از حیوانات مزرعه سالمتر هستند و میزان ابتلا به آلرژیها و بیماریهای خودایمنی در آنها کمتر است، با کرمهای دستگاه گوارش برخورد پیدا کنند و سیستم ایمنی قویتری داشته باشند.
